Złoty Stok - dawna kopalnia złota - sztolnia książęca
Wybierz obiekt:

Złoty Stok - dawna kopalnia złota - sztolnia książęca

Złotostockie złoża złota, współwystępującego z minerałami arsenowymi, obejmują góry Sołtysią, Krzyżową, Haniak i Białą i leżące między nimi doliny – Złoty Jar, Wąwóz Kłodzki. Tradycje górnictwa złota sięgają co najmniej XIII w. – z 1273 r. pochodzi przywilej księcia Henryka IV Prawego dla klasztoru kamienieckiego na poszukiwania złóż i prace górnicze. Jednak istnieją też przesłanki pozwalające przesuwać początki eksploatacji nawet do X w. (w 1918 r. znaleziono ślady obudowy górniczej, typowej ponoć dla pierwszego tysiąclecia). Od średniowiecza do 1962 r. ze zmienną intensywnością trwało wydobycie najpierw złota, a później – od przełomu XVII/XVIII w. – arsenu (przy czym złoto stanowiło ważny produkt uboczny). Okresy wzlotów i upadków zależały nie tylko od ogólnej sytuacji polityczno-gospodarczej, ale także od wprowadzania nowych technologii przetwarzania rud, co decydowało o opłacalności prac (amalgamacja wypałków od 1797 r., chlorowanie – od 1. poł. XIX w.). Wpływ na to miały także katastrofy górnicze (w 1565 r. zawalenie głównego szybu wydobywczego Złoty Osioł, przy czym zginęło 59 górników, spowodowało na długo wstrzymanie prac).

W okresie prosperity w 1. poł. XVI w. działało tu 190 sztolni i wyrobisk, z których wydobywano rocznie ponad 30 tys. ton rudy i otrzymywano przeciętnie 60 kg złota (8% produkcji europejskiej). Jeszcze ok. 1960 r. uzyskiwano rocznie ok. 20-30 km złota z wypałków poarsenowych. Łącznie powstało tu ok. 300 km sztolni i szybów na 21 poziomach. W Złotym Stoku działała mennica, bijąca złote dukaty i Wyższy Urząd Górniczy.

Na terenie dawnej kopalni działa od 1996 r. trasa turystyczna udostępniająca część dawnych wyrobisk (sztolnia Gertrudy z magazynem materiałów wybuchowych, sztolnia Czarna Górna z efektownym podziemnym wodospadem i odtworzoną kolejką górniczą). Ekspozycja zawiera m.in. dawne mapy górnicze, narzędzia (m.in. lampy górnicze, unikatową kolekcję średniowiecznych „żelazek” – klinów, XVIII-wieczny wózek), piec muflowy do przetapiania złota.

Zwiedzać można także położoną w Złotym Jarze Sztolnię Książęcą o długości ok. 200 m – średniowieczną, ręcznie wykuwaną, wąską, lecz stosunkowo wysoką (2-3 m), biegnącą falistą linią wzdłuż eksploatowanej żyły. W jej otoczeniu zachowały się pozostałości po dawnym hutnictwie (fundamenty budynków, ślady urządzeń wodnych, hałdy żużlu).

Niezwykle cennym zabytkiem jest także zachowana Sztolnia Emanuela, tzw. dziedziczna (odwadniająca), pochodząca częściowo z 1. poł. XVI w. (nie udostępniona).

Budynki pokopalniane przy wylotach sztolni Gertrudy i Czarnej (administracyjny, d. kuźnia) zaadaptowano do obsługi ruchu turystycznego.

Kontakt:

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok

tel. rezerwacje 74 817-55-08, biuro 74 817-55-74

kopalniazlota.pl

e-mail: biuro@kopalniazlota.pl

Dojazd:

Z centrum ul. Traugutta (droga nr 46 w kier. Nysy) i na końcu miejscowości ostro w prawo w oznakowaną ul. Złotą.

Możliwość zwiedzania:

1 IV – 31 X: 9-18 (ostatnie wejście 17.30)

1 XI - 31 III: 9-16 (ostatnie wejście 16.00)

Bilety: N - 15 zł, U - 12 zł.

Wydarzenia stałe i cykliczne mające miejsce w opisywanym obiekcie:

Brak.

Parking:

Przy obiekcie, bezpłatny.

Punkty gastronomiczne:

Karczma „Stara Kuźnia” przy Kopalni Złota

ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-55-08

www: brak

e-mail: brak

Restauracja Hotel Złota Korona

ul. Traugutta 3a, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-54-95, 508-657-955

www.naturoterapia.com.pl

e-mail: zlotakorona@interia.pl

Restauracja „Złoty Jar”

ul. Wojska Polskiego 1, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-52-86

www: brak

e-mail: brak

Pizzeria Palermo

ul. Polna 3, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-54-47

pizza-palermo.pl

Mini Bar

ul. Kłodzka 1, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-50-17

www: brak

e-mail: brak

Bar FAFIK

ul. Traugutta 6, 57-250 Złoty Stok

tel. 603-320-415

www: brak

e-mail: brak

Usługi noclegowe:

Noclegi w Kopalni Złota (pokoje gościnne)

ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-55-08

www.kopalniazlota.pl

e-mail: biuro@kopalniazlota.pl

Hotel Gold Stok

ul. Wojska Polskiego 20, 57-250 Złoty Stok

tel. 724-622-770

www.gold-stok.yoyo.pl

e-mail: gold_stok@interia.pl

Restauracja Hotel Złota Korona

ul. Traugutta 3a, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-54-95, 508-657-955

www.naturoterapia.com.pl

e-mail: zlotakorona@interia.pl

Sport-Kompleks

ul. Chemików 8, 57-250 Złoty Stok

tel. 503-732-759

www.sport-kompleks.pl

e-mail: info@sport-kompleks.pl

Pensjonat Złoty Jar

ul. Złota 24, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-51-78

www.zlotyjar.pl

e-mail: andrzej@zlotyjar.pl

Pensjonat El-Tan

Laski 15, 57-250 Złoty Stok

tel. 74 817-79-12, 604-149-972

www.eltan.pl/pensjonat/

e-mail: pensjonat@eltan.pl

Punkty informacji turystycznej

Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej

ul. św. Wojciecha 5/1, 57-200 Ząbkowice Śląskie

tel. 74 815-74-01

e-mail: PCIT@zabkowice.com.pl

czynne pn.-pt. 9-16, sob. 10-14

Źródła:

  • Dziekoński Tadeusz, Wydobywanie i metalurgia kruszców na Dolnym Śląsku od XIII do połowy XX w., Wrocław 1972.

  • Kornecki Marian., Złoty Stok, Srebrna Góra, Wrocław 1980.

  • Mikoś Tadeusz (red.), Złoty Stok. Najstarszy ośrodek górniczo-hutniczy w Polsce, Kraków 2009.

  • Muszer Antoni, Lubieniecki Wiktor, Złoty Stok i okolice. Przewodnik turystyczny, Wrocław 1996.

Galeria