Złotoryja - Muzeum Złota
Wybierz obiekt:

Złotoryja - Muzeum Złota [było: dawna katownia]

Nazwa Złotoryi natychmiast wywołuje skojarzenia ze złotem, na którym rzeczywiście oparły się fundamenty miasta, a które również dziś jest w jego życiu obecne i stanowi pewną szansę.

Okruchowe złoża żółtego metalu, przeniesionego w trzeciorzędzie przez Bóbr z Karkonoszy, rozciągają się na terenie obecnej Złotoryi oraz Kopacza, Kozowa, Jerzmanic Zdr., Sępowa i Nowej Ziemi. Eksploatowano je na pewno w XII w. – tak datowane są stanowiska w słowiańskiej osadzie o jednoznacznie brzmiącej nazwie Kopacz (w wersji niem. był to Kopatsch). Największy rozkwit prac wydobywczych przypadał na lata ok. 1180-1240, kiedy według szacunków uzyskiwano 24-48 kg złota rocznie. Stanowiło ono jeden z głównych filarów pozycji książąt wrocławskich. Ze względu na charakter złóż wydobycie prowadzono metodą kopania płytkich szybików i przepłukiwania urobku, bez drążenia sztolni w skałach zwięzłych.

Złotoryja rozwinęła się z dwóch osad górniczych, założonych na przeł. XII i XIII w. – starszej na Górze Mikołaja (rejon obecnego cmentarza) i młodszej wokół kaplicy – późniejszego kościoła parafialnego – św. Marii. Ta otrzymała łacińską nazwę Aurum (złoto), później niemiecką Goldberg (złota góra); obecną nadano w 1945 r. „Złotemu okresowi" złotoryjskiego górnictwa złota położył kres najazd mongolski w 1241 r. Według tradycji w bitwie pod Legnicą wziął udział oddział górników, z których większość poległa. Wydobycie trwało jednak na dużą skalę jeszcze do XIV w., a i później wielokrotnie próbowano je reaktywować (większe prace poszukiwawcze miały miejsce w XVI, XVIII, XIX w., a nawet w latach 20-30. XX w.). Obecnie piaski złotonośne przepłukują amatorzy, traktujący to jako hobby.

Jedną z pamiątek po górnictwie złota jest „Muzeum Złota”,  mieszczące się w zabytkowym budynku z 2. poł. XVII w., przylegającym do odcinka muru obronnego. Budynek wyróżnia się mansardowym dachem i nieregularnym rzutem, bez kątów prostych. Na muzeum zaadaptowano go w latach 1973-77, dla umieszczenia przekazanej miastu kolekcji zmarłego w 1973 r. Leopolda Schmeterlinga (minerały, zabytki archeologiczne, pamiątki); nazwano go wówczas – bez głębszego uzasadnienia – Katownią. Obecnie są tu ekspozycje stałe poświęcone historii złota, metodom eksploatacji i złożom występującym na Dolnym Śląsku (Złota Sala) oraz tradycjom Polskiego Bractwa Kopaczy Złota i organizowanym tu zawodom w płukaniu złota.

Zabytkiem pogórniczym jest też udostępniona ok. 80-metrowa sztolnia pod Górą Św. Mikołaja (zapewne związana z poszukiwaniami rud miedzi).

Kontakt:

Muzeum Złota

ul. Zaułek 2, 59-500 Złotoryja

tel.76 878-33-74

www.zokir.pl

e-mail: zok@bbk.pl

    

Dojazd:

Od ul. Piłsudskiego, stanowiącej oś starego miasta, pieszo w ul. Zaułek, 80 m.

Możliwość zwiedzania:

Czynne: V-X: wt.-sob.: 9-16, niedz. (IV-XI): 10-15.

Wstęp do Muzeum Złota jest bezpłatny.

Wydarzenia stałe i cykliczne mające miejsce w opisywanym obiekcie:

czerwiec - Otwarte Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota

Parking:

W południowej części miasta w obrębie murów, przy ul. Żeromskiego (na tyłach Złotoryjskiego Ośrodka Kultury „Aurum”).

Punkty gastronomiczne:

Qubus Hotel

pl. Reymonta 7, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-35-97

www.qubushotel.com

e-mail: zlotoryja@qubushotel.com

Zajazd u Jana

Nowa Wieś Złotoryjska 41, 59-500 Złotoryja

tel. 512-351-016

zajazdujana.eu

e-mail: paweltokarski@onet.eu

Hotel Pod Bocianem

Jeleniogórska 56, 59-540 Nowy Kościół

tel. 75 712-41-73

www, e-mail: brak

Pizzeria „Roma”

ul. Piłsudskiego 18, 59-500 Złotoryja

tel. 78 196-68-68

www, e-mail: brak

Pizzeria „Amore”

ul. Wojska Polskiego 6d, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-51-72

www, e-mail: brak

Usługi noclegowe:

Qubus Hotel

pl. Reymonta 7, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-35-97

www.qubushotel.com

e-mail: zlotoryja@qubushotel.com

Zajazd u Jana

Nowa Wieś Złotoryjska 41, 59-500 Złotoryja

tel. 512-351-016

http://zajazdujana.eu/

e-mail: paweltokarski@onet.eu

Hotel Pod Bocianem

Jeleniogórska 56, 59-540 Nowy Kościół

tel. 75 712-41-73

Pensjonat „Przy Miłej”

Aleja Miła 1, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-39-66

http://pensjonatprzymilej.home.pl/

e-mail: pensjonatprzymilej@home.pl

Szkolne Schronisko Młodzieżowe

Kolejowa 2, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-36-74

www.podnzlotoryja.pl/schroniskonowe.php

e-mail: zacisze.zlotoryja@interia.eu

Punkty informacji turystycznej:

Muzeum Złota

ul. Zaułek 2, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-29-85

www.zokir.pl

Punkty informacji turystycznej:

Centrum informacji turystycznej

Basztowa 15, 59-500 Złotoryja

tel. 76 878-18-73

www.cit.zokir.pl

e-mail: cit@zlotoryja.pl

Źródła:

  • Gładkiewicz Ryszard (red.), Dzieje Złotoryi, Złotoryja, Wrocław 1997.

  • Gorzkowski Roman, Maciejak Krzysztof, Złotoryja i okolice, Złotoryja 1992.

  • Kielar Joanna, Z dziejów powstawania Muzeum Złota w Złotoryi, w: Uczniowie Agricoli (...), Jelenia Góra 2002.

  • Maciejakowie Kinga i Krzysztof, Na tropach dawnego górnictwa Gór i Pogórza Kaczawskiego. Przewodnik, Złotoryja 2006.

 

 

Galeria