Srebrna Góra - Budowle inżynierskie kolei Sowiogórskiej
Wybierz obiekt:

Srebrna Góra - budowle inżynierskie kolei Sowiogórskiej

Pomimo krótkiego okresu działalności Kolej Sowiogórska (Eulengebirgsbahn), zwana niegdyś potocznie „Sową” (Eule) obrosła – jak chyba żadna inna linia kolejowa na Śląsku – legendą. Przyczyniła się do tego jej niezwykła malowniczość i – przede wszystkim – fakt, że jako jedyna kolej na Śląsku miała odcinek zębaty – z trzecią szyną zębatą systemu Abta, ułożoną na najbardziej stromym odcinku, która zapewniała przyczepność lokomotyw wyposażonych w koło zębate, nawet w najbardziej niesprzyjających warunkach. Po nieistniejącej już linii Kolei Sowiogórskiej pozostały w terenie efektowne, choć niestety niszczejące pamiątki.

Pierwsze pomysły połączenia Nowej Rudy z Dzierżoniowem pojawiły się już w poł. XIX w. Jednak szczegółowe plany przygotowano dopiero w 1897 r. Później w szybkim tempie – od 12 IX 1899 r. do 12 XII 1900 zbudowano 32-kilometrowy odcinek Dzierżoniów – Srebrna Góra Miasto (ze stacją poniżej miejscowości). Dalej było znacznie trudniej. Konieczne było prowadzenie linii po wysokich nasypach i w czterech głębokich wykopach. Prace inżynieryjne wykonywało głównie 150 żołnierzy oddziału kolejowego z Berlina, prace ziemne – 300 robotników (w tym 200 z Chorwacji). Szczególnym wyzwaniem dla budowniczych była budowa dwóch wiaduktów, Żdanowskiego (też: Dziewiczego) o wysokości 24 m i Srebrnogórskiego (też: Katarzyny) o wysokości 27 m. Odcinek do Ścinawki Średniej o długości 19,3 km otwarto 5 VIII 1902 r.

Odcinek zębaty Srebrna Góra Miasto – Nowa Wieś Kłodzka miał 6,6 km długości, z czego na 4,1 km biegła szyna zębata w dwóch częściach, przedzielonych stacją Srebrna Góra Twierdza, gdzie była mijanka i gdzie wekslowano lokomotywy (2,85 km o średnim nachyleniu 60‰ i 1,25 km z ok. 50‰ nachylenia; na tym dłuższym były oba wiadukty o nachyleniu 64,5 i 61‰).

Kolej Sowiogórska, łącząca Dzierżoniów przez Srebrną Górę ze Ścinawką Średnią i Nową Rudą powstała głównie z myślą o transporcie noworudzkiego węgla do dzierżoniowskich fabryk włókienniczych, ale szybko stała się wielką atrakcją turystyczną i spopularyzowała Srebrną Górę jako letnisko. Nie odbiło się to jednak na rentowności linii – od początku była słaba. Ciągle brakowało pieniędzy na remont wiaduktów. Dlatego podczas kryzysu gospodarczego w 1931 r. zawieszono ruch na odcinku zębatym, a w latach 1933-34 rozebrano torowisko. Linia Dzierżoniów – Srebrna Góra, wraz ze zbudowanym w 1908 r. odcinkiem Kolei Ząbkowickiej Ząbkowice – Srebrna Góra, istniała do 1987 r.

Z obiektów inżynierskich Kolei Sowiogórskiej zachowały się oba wiadukty, nasypy i wykopy (będące ważnymi odsłonięciami geologicznymi fliszowej tzw. struktury bardzkiej) oraz stalowy most z 1903 r. nad wykopem dawnej stacji Srebrna Góra Twierdza. Wzdłuż linii wiedzie część trasy ścieżki dydaktycznej „Zębata”. Obiekty inżynierskie są wolno dostępne, ale wiadukty są niebezpieczne (bez barier, na Żdanowskim grozi odpadanie cegieł).

W samej Srebrnej Górze zachowały się budynki stacji i parowozowni (obecnie hala sportowa).

Kontakt:

wiadukty (Srebrnogórski i Żdanowski), wykopy i nasypy dawnej kolei Sowiogórskiej

Dojazd:

Z centrum Srebrnej Góry w kierunku Nowej Rudy (droga nr 385) na Małą Przełęcz Srebrną (parking po lewej); stąd pieszo w lewo w dół (ścieżka dydaktyczna), ok. 250 m do Wiaduktu Srebrnogórskiego; dalej wzdłuż dawnej linii: w prawo do d. stacji Srebrna Góra Twierdza, w prawo do Wiaduktu Żdanowskiego.

Możliwość zwiedzania:

obiekty wolno dostępne; zwiedzanie indywidualne, pieszo (uwaga – miejsca niebezpieczne!)

Wydarzenia stałe i cykliczne mające miejsce w opisywanym obiekcie: brak.

Parking:

Na Małej Przełęczy Srebrnej (droga 385, Srebrna Góra – Nowa Ruda), płatny.

Punkty gastronomiczne:

Hotel Koniuszy

ul. Kolejowa 13, 57-215 Srebrna Góra

tel./fax 074 818-01-00

hotelkoniuszy.pl
e-mail: hotel@forttour.com.pl

Dom Pod Twierdzą

ul. Górne Miasto 1c, 57-215 Srebrna Góra

tel. 609-026-163, 74 818-00-67

www.dompodtwierdza.pl
e-mail: biuro@koszarowiec.pl

Villa Hubertus

ul. Kręta 2, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-03-26

www.villahubertus.pl

e-mail: villahubertus@villahubertus.pl

Pensjonat „Sokółka” (restauracja, bar)

ul. Letnia 26, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-02-11

http://sokolkasrebrnagora.republika.pl

e-mail: sokolka@poczta.onet.pl

Usługi noclegowe:

Hotel Koniuszy

ul. Kolejowa 13, 57-215 Srebrna Góra

tel./fax 074 818-01-00

hotelkoniuszy.pl
e-mail: hotel@forttour.com.pl

Dom Pod Twierdzą

ul. Górne Miasto 1c, 57-215 Srebrna Góra

tel. 609-026-163, 74 818-00-67

www.dompodtwierdza.pl
e-mail: biuro@koszarowiec.pl

Centrum Turystyki Niekonwencjonalnej

ul. Górne Miasto 3a, 57-215 Srebrna Góra

tel.74 818-00-88, fax 74 818-00-89

www.srebrna.com

e-mail: poczta@srebrnagoractn.com.pl

Villa Hubertus

ul. Kręta 2, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-03-26

www.villahubertus.pl

e-mail: villahubertus@villahubertus.pl

Dom Wypoczynkowy Pod Fortami

ul. Widokowa 1, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-00-52

www.podfortami.com
e-mail: info@podfortami.com

Agroturystyka „Pod Świerkiem"

Katarzyna i Waldemar Jasińscy

ul. Górne Miasto 11, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-02-21, 661-256-138

www.srebrnagora.com

e-mail: srebrnagora@srebrnagora.com

Ośrodek Rekreacyjno-Integracyjny „Srebrna Góra"

ul. Krótka 1, 57-215 Srebrna Góra

tel./fax: 74 818-04-34, 792-277-731, 601-228-963, 691-940-268

e-mail: biuro@sgora.pl

www.srebrnagora.turystyka.pl

Pensjonat „Sokółka” (restauracja, bar)

ul. Letnia 26, 57-215 Srebrna Góra

tel. 74 818-02-11

http://sokolkasrebrnagora.republika.pl

e-mail: sokolka@poczta.onet.pl

Punkty informacji turystycznej:

Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej

ul. św. Wojciecha 5/1 , 57-200 Ząbkowice Śląskie

tel. 74 815-74-01

www.ziemiazabkowicka.pl

e-mail: pcit@zabkowice.com.pl, pcit@zabkowice-powiat.pl

(pn-pt, 8.00-15.30)

Źródła:

  • Dominas Przemysław, Transport i komunikacja,[ w:] W cieniu Wielkiej Sowy. Monografia Gór Sowich, Dzierżoniów 2006, s. 157-167.

  • Jerczyński Michał, Koziarski Stanisław, 150 lat kolei na Śląsku, Opole – Wrocław 1992.

  • Jerczyński Michał, Przerwa Tomasz, Kolej Sowiogórska, Srebrna Góra 2007.

  • Przerwa Tomasz, Dzieje Srebrnej Góry, Nowa Ruda 1998.

  • Scheer Andrzej, Zapomniane linie kolejowe w województwie wałbrzyskim, „Rocznik Świdnicki” 1984.

  • Szynkiewicz Andrzej, Eulengebirgsbahn – czyli nierealne marzenie jakie zrealizowano, „Turysta Dolnośląski” 3/2003.


Galeria