Duszniki – młyn – papiernia
Wybierz obiekt:

Duszniki – młyn ­– papiernia

Wyjątkowym zabytkiem i największą atrakcją turystyczną Dusznik jest stara papiernia z Muzeum Papiernictwa. Jej budynki, wzniesione nad Bystrzycą, na skraju miasta (pierwotnie – poza jego obszarem) zwracają uwagę rozmiarami, malowniczo rozczłonkowaną bryłą, pięknymi, krytymi gontem dachami i ozdobnymi, wolutowymi szczytami. Dusznicka papiernia powstała w połowie XVI w., założona przez Ambrożego Teppera. W 1562 r. kupił ją przybyły z Saksonii Mikołaj Kretschmer, który odnowił i rozbudował zakład. Produkowany przez niego papier, ze znakiem wodnym wyobrażającym św. Piotra z kluczami, był znany z wysokiej jakości. Papier dusznicki uważano za „nieśmiertelny”, znany jest fakt wydobycia z zatopionego statku dobrze zachowanych kart ze znakiem wodnym z Dusznik. W 1601 r. oberwanie chmury wywołało powódź, która niemal całkowicie zniszczyła papiernię. Nową wznoszono do 1605 r. Rodzina Kretschmerów posiadała zakład do 1706 r.

Następnymi posiadaczami byli przybyli z głębi Czech Hellerowie. Anton Heller mł. unowocześnił produkcję – wprowadził tzw. holender do rozcierania szmat na masę papierniczą, oraz – jako pierwszy na Śląsku – maszynę do gładzenia i impregnowania papieru (1742) i maszynę do cięcia szmat (1753). Od 1750 r. Hellerowie byli oficjalnymi dostawcami papieru do urzędów wrocławskich i otrzymali dziedziczny tytuł „królewskich papierników”. W 1767 r. zakład ponownie uszkodziła powódź. Podczas odbudowy powstał mostek nad Bystrzycą i oryginalny, ośmioboczny pawilon wejściowy, nakryty baniastym hełmem. Pracowało tu wówczas 21 osób. Po kilku zmianach właścicieli i przejściowym upadku papiernię kupił na licytacji w 1822 r. Josef Wiehr z Ząbkowic Śl., który przywrócił dusznickim wyrobom dobrą klasę. Na pocz. XX w. papiernią zainteresowali się konserwatorzy zabytków, równocześnie właściciel chciał ją rozebrać i zbudować na jej miejscu nowoczesną fabrykę. Uzyskano jednak dotację, która umożliwiła zachowanie obiektu. Jeszcze przed wojną podjęto starania o stworzenie tu muzeum, jednak zamiar ten urzeczywistniono dopiero w 1968 r., po remoncie całego zespołu budynków.

Główny budynek papierni, murowany, zachował we wnętrzu (w dawnych pomieszczeniach mieszkalnych) polichromie z XVII lub XVIII w. Wysokie, trójkondygnacyjne strychy budynku służyły do suszenia kart papieru. Ponieważ suszenie trwało długo i wymagało sporo miejsca, do właściwego budynku dobudowano drewnianą suszarnię. Budynek ten, o konstrukcji przysłupowej, oszalowany deskami, pochodzi prawdopodobnie z XVIII w.

W muzeum, prócz zabytków dotyczących historii dusznickiej papierni (m.in. kolekcja portretów kolejnych właścicieli), prezentowana jest historia i technologia produkcji papieru, starodruki oraz zbiór filigranów – matryc znaków wodnych na sitach do czerpania masy papierniczej. Na dziedzińcu eksponowane są wielkogabarytowe maszyny papiernicze z 1. poł. XX w. Muzeum jest równocześnie czynnym zakładem produkcyjnym, w którym zwiedzający mogą oglądać wytwarzanie papieru czerpanego według tradycyjnej technologii (używanego na druki okolicznościowe, bibliofilskie, papier listowy, w konserwacji starodruków itp.). W Europie istnieją jeszcze 4 takie zakłady.

Kontakt:

Muzeum Papiernictwa

ul. Kłodzka 42, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-92-48

www.muzpap.pl

e-mail: biuro@muzpap.pl, oswiat@muzpap.pl

Dojazd:

Muzeum znajduje się we wschodniej części miasta, u zbiegu ulic Kłodzkiej i Sprzymierzonych.

Możliwość zwiedzania:

V-X: pn.-sob.: 9-17, niedz.: 9-15

XI-IV: wt.-niedz.: 9-15

Zwiedzanie indywidualne lub z przewodnikiem (40 zł).

Ceny biletów: N - 10 zł, U - 7 zł, grupowy (ponad 10 os. dorosłych) 9 zł, rodzinny 25 zł; w niedz. Bezpłatnie.

Wydarzenia stałe i cykliczne mające miejsce w opisywanym obiekcie:

Stale w papierni trwa produkcja papieru czerpanego według tradycyjnej technologii – pokaz jest częścią zwiedzania muzeum (w dni robocze).

Noc Muzeów (maj) – nocne zwiedzanie muzeum z dodatkowymi atrakcjami.

Parking:

Przy ul. Kłodzkiej, ok. 150 m na wsch. od Muzeum, bezpłatny (dogodny wjazd z kierunku Kłodzko – Duszniki).

Punkty gastronomiczne:

Restauracja Parkowa

ul. Wojska Polskiego 6, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-95-26

www: brak

e-mail: brak

Restauracja Piastowska

ul. Zdrojowa 32, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-07-70

www: brak

e-mail: brak

Restauracja Pod Złotym Kasztanem

ul. Chopina 13, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 501-360-319

www.kasztan.com.pl/

e-mail: kasztan@www.kasztan.com.pl

Restauracja Pub „Shakesbeer”

ul. Zdrojowa 13, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-82-26

www: brak

e-mail: brak

Restauracja przy Hotelu Sonata

ul. Świerczewskiego 2, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-95-04

www.sonataduszniki.pl/

e-mail: formularz na stronie www

Restauracja Wyszehradzka

ul. Słowackiego 24, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-06-33

www: brak

e-mail: brak

Usługi noclegowe:

Gościniec „Gazda”

Zofia Ruszaj, ul. Słoneczna 8, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-95-03

www: brak

e-mail: brak

Hotel Muza

ul. Wojska Polskiego 31, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-93-30, 74 866-84-00

www.hotelmuza.pl

e-mail: info@hotelmuza.pl

Hotel Sonata

ul. Świerczewskiego 2, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-95-04, 601-169-090

www.sonataduszniki.pl

e-mail: hotel@sonata.duszniki.pl

Hotel Fryderyk

ul. Wojska Polskiego 10, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-04-88

www.hotelfryderyk.com.pl

e-mail: fryderyk@fryderyk.com.pl

Ośrodek Wypoczynkowy Jagienka

Zieleniec 49, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-04-23, 502-288-385

www.jagienka.zieleniec.pl

e-mail: jagienka-zieleniec@tlen.pl

Punkty informacji turystycznej

Biuro Informacji Turystycznej i Promocji Miasta

Rynek 9, 57-340 Duszniki Zdrój

tel. 74 866-94-13

www.dusznikizdroj.com.pl

e-mail: informacja@duszniki.pl

Źródła:

  • Januszewski Stanisław, Młyn papierniczy, [w:] Zabytki przemysłu i techniki w Polsce, 6: Dzieła Techniki – dobra kultury, Wrocław 2002.

  • Maleczyńska Kazimiera, Dzieje starego papiernictwa śląskiego, Warszawa 1961.

  • Nowacki Roman, Duszniki Zdrój, Opole 2005.



Galeria