Wrocław - Dworzec Świebodzki
Wybierz obiekt:

Wrocław - Dworzec Świebodzki

Dworzec Świebodzki, czyli końcowy dworzec Kolei Wrocławsko-Świdnicko-Świebodzickiej, choć nie pełni od 1992 r. swojej podstawowej funkcji, jest najstarszym z zachowanych z pełną infrastrukturą wrocławskich dworców. Jest ponadto bardzo ładną, stylową budowlą, co zresztą wielokrotnie wykorzystywano w filmach (np. Lalka).

Linia kolejowa Wrocław – Świebodzice powstała w 1843 r. Jej pierwszy wrocławski dworzec zbudowano 800 m od rynku, według proj. Alexa Cochiusa. Był to dworzec typu czołowego, niewielki, ale o bardzo czytelnym i wygodnym dla użytkowników 3-częściowym układzie (obsługa ruchu pasażerskiego, ekspedycja towarów, tabor i zaplecze techniczne). Składał się z klasycystycznych, parterowych budynków, tylko centralna część, usytuowana wzdłuż torów, mieszcząca m.in. kasy i poczekalnie, miała dwie kondygnacje. W pewnym oddaleniu powstał wyższy, 3-kondygnacyjny budynek administracyjny, zachowany do dziś (co ciekawe – zachował się także drugi końcowy dworzec tej linii, w Świebodzicach, który również nie pełni już swej pierwotnej funkcji). Nad peronami wzniesiono daszek na żeliwnych kolumnach, zmianę kierunku jazdy lokomotywy umożliwiała obrotnica.

Dworzec przetrwał ćwierć wieku bez większych zmian, dopiero w 1868 r. zdecydowano się na jego gruntowną rozbudowę, trwającą do 1874 r. Projekt nowego założenia Georga Wernicha, Walthera Kyllmanna i Adolfa Heydena – zachowanego do dziś – zakładał dodanie środkowego peronu i włączenie istniejących budynków w zabudowę. Umieszczony na osi główny budynek z kasami, poczekalniami, restauracją, pocztą i biurami uzyskał bogatą dekorację w stylu tzw. drugiego klasycyzmu. Głównym elementem fasady jest portyk z dekoracją rzeźbiarską Carla Lüdeckego – w zwieńczeniu znajduje się zegar z postaciami kobiecymi Pomeranii i Silesii, personifikującymi regiony połączone linią kolejową w 1876 r. Poniżej znajdują się herby Szczecina i Wrocławia, a portyk flankują ćwierćkoliste kolumnady. Ozdobne jest także wejście północne, z grupą rzeźbiarską skupioną wokół lokomotywy. Przedstawiono tam Merkurego (handel), Industrię (przemysł) i putta symbolizujące górnictwo i żeglugę morską. Przed frontonem dworca umieszczono w 1874 r. fontannę z figurą Victorii, gloryfikującej zwycięstwo nad Francją w 1871 r.

Po ostatniej wojnie dworzec funkcjonował do 1991 r., obecnie jest tu mała scena Teatru Polskiego, różne sklepy i biura, klub nocny i targowisko. Ponowne uruchomienie dworca dla kolei miejskiej bywa ujmowane we wciąż zmieniających się planach.

Dworzec Świebodzki we Wrocławiu, pl. Orląt Lwowskich 20

Źródła:

  • Czechowicz Bogusław, Dawny Dworzec Świebodzki (...), [w:] Atlas architektury Wrocławia (t. 1), Wrocław 1997, s. 259-261.

  • Jerczyński Michał, Koziarski Stanisław, 150 lat kolei na Śląsku, Opole–Wrocław 1992.

  • Mikołajczak Ewa, Dworzec Świebodzki (...), [w:] Wrocławskie dworce kolejowe, Wrocław 2006, s. 133-156.

Galeria