Wrocław - Dworzec Główny
Wybierz obiekt:

Wrocław - Dworzec Główny

Wrocławski Dworzec Główny jest uważany za jeden z najbardziej oryginalnych pod względem architektury i najładniejszych dworców europejskich. Zbudowano go w latach 1855-56, według projektu Wilhelma Grapowa, królewskiego architekta Kolei Górnośląskiej, w pobliżu istniejącego od 1842 r. dworca Kolei Górnośląskiej. Nowy dworzec nazywał się początkowo Nowym Dworcem Górnośląskim lub Dworcem Kolei Górnośląskiej i Wrocławsko–Poznańsko-Głogowskiej, a potrzeba jego stworzenia wynikała właśnie z postawania nowej linii kolejowej do Poznania. Niezwykle długi (ok. 200 m) budynek dworca, z trzema ryzalitami mieszczącymi portyki wejściowe i wieżami, flankującymi środkowy ryzalit, ukształtowano w stylu neogotyku Tudorów. Ozdobiono go arkadami o charakterystycznych łukach i licznymi stylizowanymi elementami pseudoobronnymi (wieżyczki, krenelaże, strzelnice). Bogaty wystrój otrzymały także wnętrza. Przed dworcem zaaranżowano rozległy skwer z fontanną. Budowla – największa wówczas tego typu w Europie – spotkała się z bardzo przychylnym przyjęciem, zarówno wrocławian, jak i podróżnych. Oceniano ją jako wygodną, elegancką i luksusowo wyposażoną. W licznych listach i relacjach z podróży wymieniano nowy dworzec jako najbardziej godny obejrzenia obiekt w mieście, a przy projektowaniu innych dworców wskazywano go jako wzorzec do naśladowania.

Ówczesny dworzec różnił się znacząco od obecnego – miał tylko jeden peron, biegnący wzdłuż południowej strony budynku (jego pozostałością jest podwyższenie – taras pomiędzy obecnym hallem a sklepami i barami), zaś hala peronowa znajdowała się w miejscu obecnego hallu (wzdłuż niego przebiegały 3 tory).

Wzrastające natężenie ruchu wymusiło przebudowę dworca, przeprowadzoną w latach 1899-1904 według projektu architekta Kolei Górnośląskiej Bernharda Klüsche. Elewacja budowli pozostała nie zmieniona, natomiast główną zmianą było przemieszczenie torów na południe i umieszczenie ich na nasypie; tam zlokalizowano pięć nowych peronów (4 objęło czteronawowe zadaszenie, piąty ma własny daszek). W miejscu dawnej hali peronowej powstał obszerny hall, z którego wiedzie przejście do wyjść na perony i do południowego wyjścia. Przebudowa dworca przebiegała równolegle z budową 640-metrowej estakady o 67 sklepionych, ceglanych przęsłach, z 4 stalowymi wiaduktami, po której poprowadzono główną linię kolejową, biegnącą przez centrum miasta. Obie inwestycje znakomicie usprawniły komunikację, zarówno w obrębie dworca, jak i w mieście – dworzec i linia kolejowa przestały być kłopotliwą przegrodą oddzielającą Stare Miasto od południowych dzielnic.

Podczas II wojny światowej pod dworcem powstał rozległy schron przeciwlotniczy.

Po wojnie dworzec służył nieprzerwanie do 2010 r. Obecnie trwają w nim szeroko zakrojone prace rewitalizacyjne i modernizacyjne (m.in. budowa podziemnego parkingu, zadaszenia hal peronowych z drewna, blachy i szkła samoczyszczącego).

Dworzec Główny we Wrocławiu, ul. Piłsudskiego 105

Źródła:

  • Dobesz Janusz L., Próba interpretacji architektury Dworca Głównego we Wrocławiu, [w:] Z dziejów sztuki śląskiej, Warszawa 1978.

  • Dobrzyniecki Arkadiusz, Dworzec kolejowy Wrocław Główny, [w:] Atlas architektury Wrocławia (t. 1), Wrocław 1997, s. 259.

  • Gromadzka Jolanta, Dworzec Główny, [w:] Wrocławskie dworce kolejowe, Wrocław 2006, s. 165-186.

  • Januszewski Stanisław, Estakada kolejowa, [w:] Zabytki Przemysłu i techniki w Polsce, 6: Dzieła techniki – dobra kultury, Wrocław 2002.

  • Jerczyński Michał, Koziarski Stanisław, 150 lat kolei na Śląsku, Opole–Wrocław 1992.

Galeria