Walim - podziemia Walimia - Zespół Rzeczka i Zespół Włodarza
Wybierz obiekt:

Walim - podziemia Walimia - Zespół Rzeczka i Zespół Włodarza

Od 1943 r. niemal do końca II wojny światowej w Górach Sowich, Wzgórzach Wyrębińskich i w rejonie zamku Książ hitlerowcy prowadzili zakrojone na wielką skalę przedsięwzięcie budowlane, określone kryptonimem Olbrzym (Oberbauleitung „Riese”). Do prac wykorzystywano najpierw robotników przymusowych różnych narodowości, a później więźniów obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Wybrano teren, który uważano za niezagrożony bombardowaniami, ponadto warunki topograficzne i geologiczne pozwalały stworzyć tu obiekty całkowicie zabezpieczone przed ówcześnie stosowanymi bombami. Budowano (według obecnego stanu wiedzy) 7 kompleksów podziemnych hal i korytarzy oraz towarzyszące im obiekty na powierzchni. Mimo długotrwałych badań nie znane jest przeznaczenie całego zespołu – mogła to być kolejna kwatera główna Hitlera i jego współpracowników lub kwatery sztabów wojsk, laboratoria badawcze nowych broni, albo fabryka zbrojeniowa.

Jako pierwszy został udostępniony turystycznie w 1995 r. kompleks Rzeczka (Muzeum Sztolni Walimskich), którego podziemia zlokalizowane są we wschodnim stoku góry Ostra, między Walimiem a Rzeczką. Składają się one z trzech równoległych sztolni wejściowych (w odległości ok. 45 m od siebie; przy dwóch skrajnych znajdują się wartownie) oraz dwóch łączących je, prostopadle umieszczonych hal. Łączna długość wyrobisk to ok. 700 m. Głębiej leżąca hala uważana jest za największe podziemne pomieszczenie całego zespołu (po wybetonowaniu miała mieć wymiary ok. 100 x 10 m i wysokość ok. 12 m. Sugeruje to przeznaczenie produkcyjne pomieszczenia. W północnej sztolni zachowała się dwupoziomowa struktura, obrazująca stosowany tu sposób drążenia korytarzy. Obok wejść do sztolni znajduje się pawilon mieszczący ekspozycję, kasę oraz bufet.

Największy z kompleksów podziemnych, „Włodarz” znajduje się na północnym stoku Włodarza, z dojazdem od Jugowic. 4 sztolnie wejściowe, zaopatrzone w wartownie, prowadzą w głąb góry, gdzie łączy je system czterech równoległych korytarzy i hal (na niektórych odcinkach dwupoziomowych), te zaś łączy dodatkowo 10 krótszych odcinków; ich łączna długość to ok. 3000 m. Największa z hal ma wymiary 50 x 10 m i 10 m wysokości. Od jednego z korytarzy wyprowadza na powierzchnię 49-metrowy szyb. Korytarze są częściowo wybetonowane i w większości zalane wodą (170 cm głęb.) z powodu częściowego zasypania wejść. W części naziemnej zachowały się pozostałości infrastruktury technicznej (magazynów, żwirowni i piaskowni, kolejki z Olszyńca itp.). Przy kompleksie „Włodarz” istniał jeden z największych obozów w całym zespole, w którym przebywało średnio ok. 3000 więźniów (jego pozostałości zachowały się przy drodze z Jugowic do Walimia, ok. 200 m od wejść do podziemi).

Kompleks „Włodarz” (Jugowice, ul. Górna 71) jest dostępny do zwiedzania (w okresie IV-X – codziennie 9-18, XI-III tylko sob., niedz.: 9-17). Na zewnątrz znajduje się ekspozycja broni i pojazdów wojskowych.

Bilety: trasa „sucha”: N - 10 zł, U - 8 zł; trasa z pływaniem łodzią: N - 16 zł, U - 14 zł.

Źródła:

  • Cera Jerzy (opr.), Góry Sowie. Podziemne kompleksy Riese. 1:10 000 [mapa], Kraków 2006.

  • Dudziak Marek, Tajemnica Gór Sowich. Przewodnik, Konin 1996.

  • Kalarus Jacki, Milczące podziemia Walimia, Nowa Ruda 1997.

  • Kruszyński Piotr, Podziemia w Górach Sowich i Zamku Książ, Rogoźnica 1989.

  • strona www Muzeum Sztolni Walimskich

Galeria