Głuszyca - podziemne miasto Osówka
Wybierz obiekt:

Głuszyca - podziemne miasto Osówka

Od 1943 r. niemal do końca drugiej wojny światowej w Górach Sowich, Wzgórzach Wyrębińskich i w rejonie zamku Książ hitlerowcy prowadzili zakrojone na wielką skalę przedsięwzięcie budowlane, określone kryptonimem Olbrzym (Oberbauleitung „Riese”). Do prac wykorzystywano najpierw robotników przymusowych różnych narodowości, a później więźniów obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Na skutek ciężkiej, wyniszczającej pracy w trudnych warunkach, wypadków, złego odżywiania i chorób oraz z rąk strażników wielu z nich straciło tu życie; liczbę ofiar szacuje się na około 5000. W jego ramach powstało 7 kompleksów obejmujących wyrobiska podziemne oraz budowle na powierzchni. Nie jest znane przeznaczenie tworzonego zespołu – według różnych teorii miała to być to być kolejna kwatera Hitlera lub kwatery sztabów wojsk (za tą wersją przemawia najwięcej dokumentów), laboratoria badawcze nowych broni lub fabryka zbrojeniowa.

Jednym z kompleksów jest „Osówka”, zlokalizowana w pobliżu Sierpnicy, w południowym stoku wzniesienia o tej samej nazwie. Do części podziemnej kompleksu (drugiej co do wielkości, po „Włodarzu”) prowadzą trzy wejścia położone w dolinie potoku Kłobia. Najniżej położone, nr 3, zostało odkopane przez eksploratorów w latach 90., co świadczy o możliwościach kolejnych odkryć. Prowadzi do 140-metrowego, ślepo zakończonego korytarza. Dwa pozostałe wejścia prowadzą do systemu krzyżujących się korytarzy i hal o łącznej długości ok. 1700 m, tylko w niewielkiej części obetonowanych (50 m). Niedaleko od wejść znajdują się wartownie (przy wejściu nr 2 – wykończona), umożliwiające obronę wejść ogniem broni maszynowej i granatami ręcznymi. Dwa proste korytarze wybiegają w głąb góry na północ (w stronę „Włodarza”) i północny wschód (w stronę „Rzeczki”). Wschodnia hala kontaktuje się z powierzchnią 47-metrowym szybem o średnicy 4,5 m – jak się uważa, wentylacyjno-transportowym (transport betonu).

Niektóre hale mają w obecnym stadium charakterystyczny przekrój „grzyba”, w związku z techniką budowy – wykuwano dwa korytarze nad sobą, potem poszerzano górny i wysadzano dzielący je strop. Na utworzonych półkach opierano szalunek do betonowania sklepienia (dobrze zachowany w jednej z hal); dopiero na końcu skuwano i betonowano ociosy po bokach.

Stosunkowo rozbudowana jest część naziemna kompleksu, znajdująca się głównie ponad podziemiami. Znajdują się tu dwa duże obiekty zwane umownie „Kasyno” (betonowy, podłużny budynek o dług. 58 m; przed nim – duże zbiorniki z kruszywem i piaskiem, wyposażone w system ogrzewania parowego) i „Siłownia” (fundament nieznanej budowli, z rozbudowaną armaturą), zbiorniki wody, rampy transportowe, ślady po kolejkach wąskotorowych (linia wiodła tu od stacji normalnotorowej kolei w Głuszycy Górnej) i inne pozostałości.

Kompleks jest dostępny do zwiedzania (podziemia z przewodnikiem, część naziemna indywidualnie); codziennie w godz.: IV-X – 10-18; XI-III – 10-16.

Bilety (trasa typowa): N - 14 zł, U - 12 zł, grupowy (ponad 25 os.) 11 zł.

Źródła:

  • Cera Jerzy (opr.), Góry Sowie. Podziemne kompleksy Riese. 1:10 000 [mapa], Kraków 2006.

  • Dudziak Marek, Tajemnica Gór Sowich. Przewodnik, Konin 1996.

  • Kalarus Jacki, Tajemniczy świat Osówki, Nowa Ruda 1997.

  • Kruszyński Piotr, Podziemia w Górach Sowich i Zamku Książ, Rogoźnica 1989.

Galeria