Ząbkowice Śląskie – ratusz
Wybierz obiekt:

Ząbkowice Śląskie – ratusz

Historia ząbkowickiego ratusza, mimo iż jego obecny budynek powstał w 1865 r., jest niezwykle burzliwa. Ratusz miejski kilkakrotnie był niszczony w wyniku pożarów i wojen, i był wiele razy odbudowywany.

Pierwsza informacja o ratuszu w Ząbkowicach pochodzi z 1345 r. – mówi o nim dokument sprzedaży ław mięsnych położonych przed budynkiem ratusza. Budowla z tego okresu była murowana, posiadała wieżę, w ratuszu mieściło się więzienie. Została ona zniszczona podczas wojen husyckich, odbudowana, po czym ponownie ucierpiała podczas walk miast śląskich z Jerzym z Podiebradów. Ok. 1530 roku postawiono nowy budynek ratusza, ponieważ poprzedni prawdopodobnie spłonął. Nowy budynek posiadał dwie wieże: dzwonniczą z zegarem (pod koniec XVI w. zamontowano na niej zegar słoneczny) i więzienną, przed ratuszem wzniesiono wagę miejską. Budynek ratusza ponownie spłonął podczas wojny trzydziestoletniej. Odbudowano go w 1661 r. – wówczas m.in. położono nowy dach, podwyższono wieżę. Kolejne remonty miały miejsce jeszcze kilka razy w XVIII i XIX w. – w ich wyniku przebudowywano górną część ratusza, fasadę, wieżę ratuszową.

W 1858 r. ogromny pożar strawił w ciągu kilku godzin całe miasto – w tym całkowicie budynek ratusza. Spłonęły – niestety – również archiwa miejskie. Resztki wieży, zawalonej w nocy po pożarze, zostały wysadzone przez oddział artylerii ze Srebrnej Góry. Jedyną częścią budowli, ocalałą z pożaru, była piwnica ratuszowa, przebudowana i na nowo urządzona nieco wcześniej – w 1828 r.

Na miejscu zniszczonej budowli, po wielu sporach co do kształtu ratusza – pomiędzy radą miejską a magistratem – postanowiono wybudować okazały, neogotycki budynek. Tym samym przegrała wizja magistratu, który – wobec ogromu zniszczeń i konieczności odbudowy praktycznie całego miasta po pożarze – planował budowę skromnego budynku władz miejskich z przylegającą doń szkołą.

Ratusz został zbudowany według projektu Alexisa Langera. Charakterystyczną częścią ratusza była wysoka, 72-metrowa wieża, na wzór tego typu późnogotyckich budowli w północno-zachodnich Niemczech. Środki na budowę ratusza pozyskiwano m.in. ze sprzedaży pamiątkowych medali z wizerunkiem starego i nowobudowanego ratusza.

PO II wojnie światowej budynek ratusza przestał pełnić swą dotychczasową rolę. Znajduje się w nim obecnie Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Ząbkowice im. Księgi Henrykowskiej oraz Urząd Stanu Cywilnego gmin Ząbkowice i Stoszowice. W 1993 r. w ratuszu – w nieużywanej od lat niewielkiej komórce odnaleziono obraz Michaela Willmanna „Obnażenie z szat”. Jest to jeden z czterech obrazów, które Willmann namalował ok. 1678 r. na zlecenie opata klasztoru cystersów w Krzeszowie. Obraz trafił prawdopodobnie w 1810 r. – po sekularyzacji dóbr klasztornych – na Uniwersytet Wrocławski, w latach 20. XX w. weszły do zbiorów Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W 1942 r. obrazy zostały wywiezione do składnicy dzieł sztuki w Kamieńcu Ząbkowickim. Po wojnie trzy z obrazów Willmanna trafiły do Muzeum Narodowego w Warszawie, czwarty zaś – uznany został za zaginiony. W 1999 r. obraz, po renowacji, został zawieszony w ząbkowickiej Sali Ślubów.