Wrocław - Klasztor Sióstr Szkolnych de Notre Dame jako relikty pn. części d. Pałacu - Zamku piastowskiego
Wybierz obiekt:

Wrocław - Klasztor Sióstr Szkolnych de Notre Dame jako relikty pn. części d. Pałacu - Zamku piastowskiego

Na dawnej wyspie odrzańskiej, Ostrowie Tumskim, istniał od 1. połowy X w. gród, kilkakrotnie przebudowywany, stanowiący później siedzibę kasztelanów, a jeszcze później – siedzibę książąt wrocławskich. W XII-XIII w. gród został stopniowo przekształcony w zamek (po raz pierwszy wzmiankowany był jako budowla murowana w 1239 r.).

Ponieważ zachowały się tylko niewielkie, nie dające się jednoznacznie zinterpretować relikty tego założenia, nie można rozstrzygnąć kto i kiedy był jego fundatorem (najprawdopodobniej Bolesław Wysoki lub Henryk Brodaty) i jakie budynki na nim istniały. Znaleziono m.in. relikty okazałej budowli na planie 18-boku (donżonu lub kaplicy), 8-bocznej kaplicy z absydami i budynków mieszkalnych (pałacowych lub klasztornych) i gospodarczych.

Książę Henryk III otoczył zamek ceglanymi murami z czterema basztami, w tym dwoma bramnymi (istnieje wzmianka o ich budowie z 1257 r.), zaś dużą przebudowę – już w stylu gotyckim – przeprowadził Henryk IV Probus, władający w latach 1270-90. W miejscu wielobocznej budowli powstała 8-boczna kaplica, z przylegającymi z dwóch stron budynkami, a w 2. połowie lat 80. zbudowano nową kaplicę św. Marcina i nowe skrzydło pałacowe. Powstał w ten sposób największy ówcześnie zespół rezydencjonalny na ziemiach polskich, odzwierciedlający królewskie aspiracje Henryka IV. Jego następcy przenieśli się jednak na lewy brzeg Odry, gdzie powstał nowy zamek.

Zamek na Ostrowie Tumskim stopniowo od 1310 r. oddawany był Kościołowi – kapitule świętokrzyskiej i biskupstwu. Co prawda, formalne przekazanie nastąpiło dopiero w 1439 r., ale wiadomo, że już w 1349 r. teren zamkowy był podzielony promieniście biegnącymi płotami na 7 kurii kanoniczych. W XV w. rozebrano mury obronne, a zespół kurii przetrwał tu (oczywiście, w zmieniającej się formie) aż do 1810 r. Znacząca przebudowa nastąpiła po sekularyzacji majątków kościelnych, rozebrano wówczas resztki murów i ostatnią wieżę (więzienną), wzniesiono budynek loży masońskiej (1815 r.), szpital dziecięcy (później: konwikt św. Anny) i inne budynki, w 1885 r. przebito ulicę św. Marcina. Podczas walk w 1945 r. większość budynków uległa zniszczeniu – odbudowano tylko dwa z nich, mieszczące obecnie klasztory i instytucje prowadzone przez ss. Nazaretanki i Siostry Szkolne de Notre Dame. Kilkakrotnie prowadzono tu badania archeologiczne, odsłaniając relikty średniowiecznej zabudowy, jednak w większości pozostały one niedostępne (ukryte pod poziomem terenu, bądź w obiektach objętych klauzurą).

Obecnie jedyną zachowaną budowlą zamkową jest kościół św. Marcina (na planie 8-boku, z wydłużonym prezbiterium, z wydatnymi przyporami), odbudowany w zmienionym kształcie po ostatniej wojnie. Wyeksponowane są także relikty muru, m.in. biegnącego wzdłuż Odry, z reliktami budowli pałacowej z końca XIII w. Najważniejsze części zamku – fundamenty zagadkowej budowli 18-bocznej i budynków przyległych kryją się w piwnicach i przyziemiu (częściowo odsłonięte) klasztoru Sióstr Szkolnych de Notre Dame. Niedawno podjęto kolejne badania archeologiczne na terenie klasztoru, przygotowujące do przebudowy obiektu i nowej aranżacji ogrodu („Ogród Edukacji i Dydaktyki Ekologicznej”), ze znacznie pełniejszą, niż obecna, ekspozycją znanych (i, być może, nowo odkrytych) pozostałości romańskiej i gotyckiej rezydencji Piastów wrocławskich.

 

Kontakt:

Zgromadzenie Sióstr de Notre Dame, Dom zakonny

ul. św. Marcina 12, 50-327 Wrocław

tel. 71 322-78-67

 

Dojazd:

Należy dojechać na Ostrów Piaskowy lub w rejon Ostrowa Tumskiego i dojść.

 

Możliwość zwiedzania:

Obiekt nie jest obecnie dostępny do zwiedzania.

 

Wydarzenia stałe i cykliczne mające miejsce w opisywanym obiekcie:

Brak.

 

Parking:

Przy ul. Frycza Modrzewskiego lub Sienkiewicza.

 

Punkty gastronomiczne:

Restauracja „Akropol” Na Solnym

pl. Solny 18/19, 50-063 Wrocław

tel. 71 788-81-42

www.akropolrestaurant.pl/

e-mail: brak

 

Restauracja „Pod Złotym Psem”

Rynek 41, 50-116 Wrocław

tel. 71 372-37-60, 71342-97-89

www.zloty-pies.pl

e-mail: zloty pies@onet.pl, pj56@wp.pl

 

Restauracja „Casablanca“

ul. Włodkowica 8a, 50-072 Wrocław

tel. 663-765-135

www.casablancawroclaw.com

e-mail: casablancawroclaw@gmail.com

 

 

Restauracja „Piramida”

ul. Wita Stwosza 12, 50-148 Wrocław

tel. 71 344-58-44

www: brak

e-mail: brak

 

Usługi noclegowe:

Hotel Tumski

ul. Wyspa Słodowa 10, 50-266 Wrocław

tel. 71 322-60-88/89

www.hotel-tumski.com.pl

e-mail: hotel@hotel-tumski.com.pl

 

Qubus Hotel Wrocław

ul. św. Marii Magdaleny 2, 50-103 Wrocław

tel.  71 797-98-00, 71782-87-65

www.qubushotel.com

e-mail: rezerwacja@qubushotel.com, wrocław@qubushotel.com

 

Hostel Cinema

ul. Kazimierza Wielkiego 17, 50-077, Wrocław

tel. 71 795-77-55, 603-257-632

http://hostelcinema.pl

e-mail: hostelcinema@o2.pl

 

Hotel Podróżnik

ul. Sucha 1, 50-086 Wrocław

tel./fax 71 373-28-45

www.podroznik.emeteor.pl      

e-mail: tyrna.pilch@neostrada.pl

 

Schronisko Młodzieżowe „Na Wyspie”

ul. Wyspa Słodowa 10, 50-266 Wrocław

tel. 71 322-11-50, fax 71 322-61-13

http://schronisko.hotel-tumski.com.pl      

e-mail: schronisko@hotel-tumski.com.pl

 

Punkty informacji turystycznej:

Centrum Informacji Turystycznej The Meeting Point

Rynek 14, 50 – 101 Wrocław

tel. 71 344-31-11/12

www.um.wroc.pl

e-mail: info@itwroclaw.pl

 

 

Literatura:

§  Chorowska Małgorzata, Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław 2003, s. 45-52.

§  Małachowicz Edmund, Wrocław na wyspach, Wrocław 1992.

§  Małachowicz Edmund, Wrocławski zamek książęcy i kolegiata św. Krzyża na Ostrowie, Wrocław 1994.

§  Żurek Adam, Dawny gród, następnie zamek książęcy na Ostrowie Tumskim (...), [w:] Atlas architektury Wrocławia, t. I, Wrocław 1997, s. 96-97.

§  Żurek Adam, Dawny szpital dziecięcy, obecnie klasztor i Zakład Opiekuńczo-Wychowawczy Sióstr Notre-Dame (...), [w:] Atlas architektury Wrocławia, t. I, Wrocław 1997, s. 135.